Past mijn zadel goed?
Past mijn zadel goed?
“Ja natuurlijk!” zul je waarschijnlijk denken…
Maar uit onderzoek is gebleken dat slechts 1 op de 5 paarden een goed passend zadel heeft. Tevens loopt 1 op de 5 paarden met een zadel dat dusdanig slecht is, dat het ernstige schade aan de gezondheid van het paard toebrengt!
Als zadelpasser/zadelmaker kom ik uiteraard zelf ook al jaren regelmatig schrijnende gevallen tegen. Dit heeft mij enkele jaren geleden doen besluiten terug te gaan in de schoolbanken (met stages in o.a. Engeland en Schotland) en na 2 jaar hard zwoegen mag ik mij inmiddels gediplomeerd zadelpasser en zadelmaker noemen. Een groot deel van de opleiding werd onderwezen door dierenartsen en fysiotherapeuten, dit omdat de anatomie, bouw en beweging van het paard van het grootste belang zijn bij het uitzoeken van het juiste zadel.
Ik kan jullie natuurlijk niet in een artikel op de site alles uitleggen wat ik geleerd heb, maar dat is gelukkig ook niet nodig. Ik kan wel een aantal tips geven waar je zelf op kan letten bij jouw zadel. Vaak geeft een paard zelf al bepaalde tekenen van ongemak als het zadel niet goed ligt.
Let daarom goed op de volgende verschijnselen:
- droge plekken onder het zadel na het rijden;
- de vacht onder het zadel is gekruld of afgebroken;
- je paard is opstandig bij het opzadelen en/of aansingelen;
- de huid is verdikt na het rijden;
- je paard houdt zich in of loopt niet graag nageeflijk (aan de teugel).
Als 1 van deze kenmerken je bekend voorkomt is het raadzaam je zadel na te (laten) kijken.
Zet het paard op een vlakke bodem en zorg ervoor dat hij zoveel mogelijk vierkant staat en dat hij niet op rust staat met een achterbeen als je jouw zadel controleert. De hals (hoofd) moet recht naar voor staan.
*Waar hoort een zadel te liggen?
Een zadel hoort achter het schouderblad te liggen en mag niet voorbij de laatste rib komen. Op het plaatje van het skelet kun je heel goed zien hoe het paard gebouwd is. Voel dus goed of het zadel (de boom) achter de schouder ligt. Doe dit zowel links als rechts, want het paard kan 1 schouder hebben die wat meer naar achter staat. Voel daarna of het zadel niet te lang is. Als je aan de zijkant voelt (waar het streepje naar de laatste rib staat op het plaatje) is de rib meestal goed te voelen. Probeer dan te voelen hoe de rib naar boven loopt. De rib loopt altijd wat schuin naar voren, bij sommige paarden een beetje schuin en bij andere erg schuin. Je kunt de rib niet voelen tot helemaal bovenaan, daar ligt een dikke spier overheen, maar je kunt de schuine lijn wel doortrekken en zo vaststellen waar de rib aan de wervelkolom bevestigd is.
*Heeft de (voor)boom de juiste breedte?
Dit kun je het beste zien door naast de hals van paard te gaan staan. Als je het bovenste zweetblad oplift, zie je bovenaan nog een stukje van de boom (meestal “verpakt” in een half rond leren zakje). Als je je hand langs deze lijn legt, hoort dit evenwijdig te lopen aan de lijn van je paard.
*Ligt de wervelkolom mooi vrij?
Er dient genoeg schoftruimte te zijn, zowel vóór als ná het aansingelen. Bij een zadel dat er los op ligt moet je 3 á 4 vingers tussen het zadel en de schoft kunnen doen. Als het zadel aangesingeld is en de ruiter zit op het zadel dan moet je er minimaal 2 vingers tussen kunnen doen. Je moet van achter naar voor onder het zadel door kunnen kijken. Ook aan beide zijkanten van de wervelkolom moet voldoende ruimte zijn, er moet minimaal 1 vinger ruimte zijn tussen de wervelkolom en de kussenpartij aan beide zijden.
*Ligt het zadel in balans?
Bij de meeste zadels hoort het diepste punt in het midden te liggen, ligt het diepste punt meer naar voor of meer naar achter, dan ligt het zadel niet goed in balans en geeft het voor of achterop de rug teveel druk.
*Is de vulling in de kussens nog goed?
Bekijk de kussens van je zadel eens goed, zijn beide kanten gelijk gevuld en voel of er geen harde plekken, bulten of oneffenheden in de vulling zitten. De vulling is de schokbreker tussen jou en het paard, de vulling moet dus veerkrachtig zijn. Als de vulling heel hard is, is er geen demping meer. Te harde of oneffen kussens kunnen veel rugproblemen veroorzaken. Op de foto een zadel met een flinke oneffenheid in de kussens, deze “strepen” (holtes) zijn veroorzaakt door een zadelsteun.
*Is de druk goed verdeeld over de kussens?
De kussens moeten de druk van het zadel en de ruiter gelijkmatig verdelen over de rug, dit kun je voelen door met je hand onder de kussens door te schuiven. Vaak zie je zadels die alleen voor en achter op de rug liggen en in het midden niet, we noemen dit bruggen omdat er een bruggetje gevormd wordt tussen de voor en achterkant. Op de foto een voorbeeld hiervan. Als je onder het zweetblad doorkijkt, zie je dat er licht onder het kussen door schijnt. Het paard krijgt zo dus erg veel druk voor en achterop de rug en niet in het midden.
*Is het zadel ook goed voor de ruiter?
Het zadel moet ook goed passen voor de ruiter, een zadel waarin je goed in balans zit, maakt het rijden voor de ruiter veel makkelijker. Als je ontspannen in het zadel gaat zitten, moeten je schouder, heup en hak op 1 rechte verticale lijn liggen zonder dat je hiervoor moeite hoeft te doen.
Ten slotte kun je het zadel tijdens het rijden laten bekijken, let dan goed op of het zadel niet klappert achterop de rug, dit kun je het beste in draf bekijken. Let er verder op dat het zadel goed in het midden ligt, bekijk dit altijd van achter het paard, wanneer het paard op een rechte lijn loopt in stap en/of draf. Een zadel dat scheef ligt, zoals op de foto hieronder waarop het zadel naar links hangt, komt aan de rechterzijde tegen de ruggenwervels aan en kan daardoor veel problemen veroorzaken.
Zoals ik reeds in het begin aangaf, deze tekst is geen opleiding tot zadelmaker, maar een controlemiddel die iedere ruiter zelf kan uitvoeren. Als je twijfelt, laat je zadel dan eens controleren door een (gediplomeerd) zadelpasser/zadelmaker.
Een goed passend zadel kan veel ellende voorkomen en maakt het rijden een stuk makkelijker en plezieriger voor paard en ruiter!
Als je meer wilt weten over bovenstaande informatie of als iets niet helemaal duidelijk is, kan je mij bellen op 071-3318881.
Irene Geel (gediplomeerd zadelpasser&zadelmaker)
